Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından okullara gönderilen bu son dakika talimatı, eğitim sisteminde yapay zekanın (YZ) kontrolsüz kullanımının önüne geçmek ve teknolojiyi pedagojik ilkelere uygun hale getirmek adına atılmış çok kritik bir adımdır.
Özellikle 2025 yılının son çeyreğinde hız kazanan bu hazırlıklar, 2026 itibarıyla okullarda somut birer yapıya dönüşmeye başladı. İşte bu talimatın detayları ve kurulacak “Yapay Zeka Etik Kurulu” hakkında bilmeniz gerekenler:
1. Kurulun Temel Amacı Nedir?
Okullarda kurulacak olan bu kurullar, yapay zeka araçlarının (ChatGPT, Gemini, görsel oluşturucular vb.) eğitim süreçlerine entegrasyonunu denetleyecek. Temel hedefler şunlardır:
Veri Gizliliği: Öğrencilerin kişisel verilerinin YZ platformları tarafından izinsiz işlenmesini önlemek.
Akademik Dürüstlük: Ödev ve projelerde YZ kullanımının sınırlarını belirlemek ve intihali önlemek.
Pedagojik Uygunluk: Kullanılan araçların öğrencinin yaş grubuna ve müfredata uygunluğunu onaylamak.
2. Etik Kurulda Kimler Yer Alacak?
Talimata göre, her okulda oluşturulacak kurulun şu isimlerden oluşması bekleniyor:
Okul Müdürü veya görevlendireceği bir yardımcı.
Bilişim Teknolojileri Öğretmeni (Teknik danışman olarak).
Rehber Öğretmen/Psikolojik Danışman (Teknolojinin çocuk psikolojisi üzerindeki etkilerini izlemek için).
Branş Temsilcileri (Ders bazlı YZ kullanım senaryolarını değerlendirmek için).
3. MEB’in Belirlediği “Kırmızı Çizgiler”
Bakanlığın yönergesinde bazı temel etik ilkeler ön plana çıkıyor:
İnsan Denetimi Şartı: Hiçbir yapay zeka çıktısı, bir öğretmen denetiminden geçmeden “nihai değerlendirme” olarak kabul edilemez.
Eşitlik İlkesi: YZ araçlarına erişimi olan ve olmayan öğrenciler arasında fırsat eşitsizliği yaratılmaması için okul bazlı çözümler üretilecek.
Şeffaflık: Öğrenciler, ödevlerinde YZ kullandılarsa bunu hangi araçla ve hangi komutlarla (prompt) yaptıklarını açıkça belirtmek zorunda olacaklar.
4. Öğretmen ve Velileri Ne Bekliyor?
Öğretmenler İçin: MEB, öğretmenlere yönelik “Yapay Zeka Okuryazarlığı” eğitimlerini zorunlu hale getiriyor. Etik Kurul, öğretmenlerin ders materyali hazırlarken YZ’den nasıl “asistan” olarak faydalanabileceğine dair rehberlik edecek.
Veliler İçin: Okullar, velileri YZ araçlarının evdeki güvenli kullanımı konusunda bilgilendirecek ve Etik Kurul kararları velilerle paylaşılacak.
Neden Şimdi?
Yapay zeka teknolojisi artık sadece bir araştırma konusu değil; ödevlerin yapılması, sınav sorularının hazırlanması ve hatta kişiselleştirilmiş öğrenme yollarının çizilmesinde aktif bir aktör haline geldi. MEB, bu süreci “yasaklamak” yerine “kurallı bir şekilde yönetmeyi” seçerek dijital dönüşümde proaktif bir tavır sergiliyor.
Önemli Not: Bu talimat, okulların kendi iç dinamiklerine göre esneklik payı bıraksa da, genel çerçeve MEB’in yayınladığı **”Yapay Zeka Etik ve Uygulama Kılavuzu”**na dayalı olmak zorundadır.
Okulunuzda bu kurulun nasıl işleyeceği veya bir öğretmen/öğrenci olarak YZ’yi etik kurallar dahilinde nasıl kullanabileceğinizle ilgili bir uygulama planı hazırlamamı ister misiniz?
