Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından Ramazan ayı öncesinde yayımlanan genelge, eğitim sendikası Eğitim-Sen tarafından yargıya taşındı. Sendika, 5 Mart 2024 tarihli ve 2024/2 sayılı genelgenin “laiklik ilkesine, bireysel hak ve özgürlüklere aykırı olduğu” gerekçesiyle Danıştay’da iptal davası açtı. Genelge, kamuya açık alanlarda yeme-içme gibi konularda ‘hassasiyet’ gösterilmesini talep ediyordu.
Eğitim-Sen’in iptal talebiyle açtığı dava, kamusal alanda inanç ve yaşam tarzı farklılıklarına saygı ile devletin tarafsızlığı konularında önemli bir emsal teşkil etme potansiyeli taşıyor. Sendika, genelgenin anayasal hak ve özgürlüklere müdahale ettiğini ve kamu çalışanları üzerinde baskı oluşturduğunu iddia ediyor.
Genelge Ne İçeriyordu?
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 5 Mart 2024 tarihinde tüm eğitim kurumlarına gönderilen 2024/2 sayılı genelge, yaklaşan Ramazan ayı münasebetiyle bir dizi uyarı ve talimat içeriyordu. Genelgede, Ramazan ayının manevi atmosferine uygun olarak, özellikle kamuya açık alanlarda yeme-içme ve diğer davranışlar konusunda “hassasiyet gösterilmesi” isteniyordu. Bu ifade, kamusal alanda oruç tutmayan bireylerin veya farklı inançlara sahip kişilerin yaşam tarzlarına bir müdahale olarak yorumlandı.
Eğitim-Sen Neden İptal Davası Açtı?
Eğitim-Sen, dava dilekçesinde MEB genelgesinin Anayasa’nın birçok maddesine ve uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu detaylı bir şekilde savundu. Sendikanın temel itiraz noktaları şunlardır:
- Laiklik İlkesinin İhlali: Genelgenin, devletin tüm inançlara eşit mesafede olma ilkesi olan laikliği zedelediği belirtildi. Devlete düşenin, vatandaşların inançlarını kamusal alanda dayatmak değil, farklı inanç ve inançsızlıkları güvence altına almak olduğu vurgulandı.
- Bireysel Hak ve Özgürlüklere Müdahale: Genelgenin, bireylerin yaşam tarzına, yeme-içme özgürlüğüne ve inanç özgürlüğüne doğrudan bir müdahale olduğu ifade edildi. Oruç tutmayan veya farklı inançlara sahip kamu personelinin kamuya açık alanlarda yeme-içme hakkının kısıtlandığı öne sürüldü.
- Ayrımcılık ve Mobbing Ortamı: Genelgenin, kamu kurumlarında oruç tutan ve tutmayan personel arasında ayrımcılığa yol açabileceği, farklı yaşam tarzlarına sahip çalışanlar üzerinde baskı ve mobbing ortamı yaratabileceği belirtildi.
- Yetki Aşımı: Bir bakanlığın, personelin kişisel yaşam tarzına dair bu tür düzenlemeler yapma yetkisinin bulunmadığı, bu tür genelgelerin devletin görev alanını aştığı iddia edildi.
- Danıştay Emsal Kararı: Sendika, geçmişte benzer nitelikteki bir düzenlemenin Danıştay tarafından iptal edildiğini emsal gösterdi.
Geçmişteki Emsaller ve Danıştay Kararı
Eğitim-Sen’in dava dilekçesinde özellikle dikkat çektiği bir husus, 2022 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan ve benzer içerikteki bir genelgenin Danıştay 10. Dairesi tarafından iptal edilmiş olmasıdır. Diyanet’in genelgesi de Ramazan ayında “kamuya açık mahallerde yeme-içme konusunda hassasiyet gösterilmesi” çağrısı yapmıştı. Danıştay, bu genelgenin “bireysel yaşam tarzlarına ilişkin emir ve yasak niteliği taşıdığı, kamu hizmeti sunumunda tarafsızlık ilkesine aykırı olduğu” gerekçesiyle hukuka aykırı bulmuş ve iptaline karar vermişti. Bu karar, Eğitim-Sen’in MEB genelgesi için açtığı davada önemli bir hukuki dayanak oluşturmaktadır.
Eğitim-Sen, MEB’in yayımladığı genelgenin söz konusu Danıştay kararını hiçe saydığını ve bu karara rağmen benzer bir içeriği tekrar düzenlemesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmektedir. Sendika, kamu yönetiminin bu tür kişisel alanlara müdahale eden uygulamalardan vazgeçerek, tüm vatandaşların eşitliğini ve özgürlüğünü güvence altına alması gerektiğini vurgulamıştır.
