Yurt dışında araştırma yapmak için fon bulmak, hem akademik başarınıza hem de doğru kaynağı doğru zamanda belirlemenize bağlıdır. Fon kaynaklarını Uluslararası, Ülke Bazlı, Türkiye Kaynaklı ve Kurumsal olarak dört ana kategoride incelemek süreci yönetmenizi kolaylaştırır.
İşte araştırma fonu bulmak için izleyebileceğiniz kapsamlı yol haritası:
1. Uluslararası ve Prestijli Fonlar (Dev Projeler)
Bu fonlar dünya çapında bilinirliği en yüksek, ancak rekabetin de en yoğun olduğu kaynaklardır.
Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA): Avrupa Birliği’nin en prestijli araştırma fonudur. Doktora öğrencileri ve doktora sonrası (post-doc) araştırmacılar için mükemmel imkanlar sunar.
European Research Council (ERC): Bağımsız ve çığır açıcı projeler için çok yüksek bütçeli fonlar sağlar. Genellikle kıdemli araştırmacılar içindir ancak “Starting Grant” kategorisi genç araştırmacılara hitap eder.
Fulbright Programı (ABD): Araştırmacılar ve akademisyenler için Amerika’da araştırma yapma imkanı sunan en köklü burs programıdır.
Erasmus+ Staj/Araştırma Hareketliliği: Mevcut üniversiteniz aracılığıyla Avrupa’daki bir laboratuvarda kısa süreli (2-12 ay) araştırma yapmak için kullanılabilir.
2. Ülke Bazlı Devlet Fonları
Hedeflediğiniz ülkenin bilim ve eğitim bakanlıkları veya ulusal ajansları yabancı araştırmacıları çekmek için özel fonlar ayırır.
Almanya (DAAD): Alman Akademik Değişim Servisi, kısa süreli araştırma burslarından tam doktora burslarına kadar geniş seçenekler sunar. Ayrıca Alexander von Humboldt Vakfı üst düzey araştırmacılar için idealdir.
İngiltere (Chevening & British Council): “Newton Katip Çelebi Fonu” gibi Türkiye-İngiltere ortak projelerine odaklanan fonları takip edin.
Fransa (Campus France): Fransa’da araştırma yapmak isteyenler için “Eiffel” bursu ve farklı kısa süreli destekler sağlar.
Japonya (JSPS): Japonya Bilimi Teşvik Derneği, yabancı araştırmacılar için çok cömert post-doc fonları sunar.
3. Türkiye Kaynaklı Fonlar (Milli Destekler)
Yurt dışına gitmeden önce Türkiye’deki kurumların sunduğu destekleri mutlaka incelemelisiniz.
TÜBİTAK 2214-A: Doktora öğrencileri için yurt dışı araştırma bursu.
TÜBİTAK 2219: Doktora sonrası (post-doc) yurt dışı araştırma bursu.
Milli Eğitim Bakanlığı (YLSY): Yurt dışında lisansüstü eğitim ve araştırma karşılığında Türkiye’de mecburi hizmet yükümlülüğü getiren kapsamlı bir burstur.
Jean Monnet Bursu: Avrupa Birliği müfredatı ile ilgili alanlarda araştırma yapacaklara yönelik bir fondur.
4. Dijital Arama Motorları ve Veri Tabanları
Fon ararken manuel arama yapmak yerine şu profesyonel platformları kullanın:
EURAXESS: Avrupa’da araştırma iş ilanları ve fonları bulmak için en kapsamlı resmi platformdur.
Research Professional: Dünya çapındaki tüm açık fon çağrılarını disiplinlere göre listeleyen devasa bir veri tabanıdır (Üniversitenizin üyeliği olabilir).
GrantForward / Pivot: Özellikle Kuzey Amerika odaklı araştırma fonları için gelişmiş arama seçenekleri sunar.
ScholarshipPortal: Lisansüstü ve doktora düzeyindeki bursları listeler.
5. “Tabandan Tavana” Stratejisi (Hoca ve Laboratuvar Odaklı)
Bazen fon bir kurumdan değil, doğrudan çalışmak istediğiniz hocadan gelir.
PI (Principal Investigator) Fonları: Çalışmak istediğiniz profesörün kendi projesi (örneğin bir ERC veya NSF projesi) için bütçesi olabilir. Hocaya yazdığınız “soğuk e-posta”da (cold email) kendi fonu olup olmadığını veya birlikte bir fona başvurup başvuramayacağınızı sorabilirsiniz.
Üniversite Bursları: Hedef üniversitenin web sitesinde “International Office” veya “Graduate School” sayfalarındaki “Funding” sekmelerini inceleyin.
Fon Bulma Şansınızı Artıracak İpuçları
Erken Başlayın: Çoğu prestijli fonun başvuru dönemi, gitmek istediğiniz tarihten 1 yıl öncedir.
Ağ Kurun (Networking): Konferanslarda tanıştığınız hocalara projelerinden ve fon durumlarından bahsedin.
Proje Önerinizi Hazır Tutun: Fon bulduğunuz anda başvurabilmek için 2-3 sayfalık güçlü bir araştırma öneriniz (Research Proposal) hazır olsun.
Disiplinlerarası Aramalar Yapın: Sadece kendi ana alanınızda değil, konunuzun temas ettiği yan disiplinlerdeki fonlara da bakın.
Şu an hangi aşamadasınız (Doktora öğrencisi, Dr. Öğretim Üyesi vb.) ve hangi ülkeyi/alanı hedefliyorsunuz? Buna göre size spesifik bir fon listesi çıkarabilirim.
